Van geschiedenis naar toekomst

Een vesting vol herinneringen

Bram Kap

De vesting van Hellevoetsluis heeft een rijke geschiedenis, die eeuwen teruggaat. Deze geschiedenis wordt in leven gehouden door de Stichting Verdedigingswerken Hellevoetsluis, in de volksmond Fronttaal. Voorzitter Bram Kap wandelt in dit verhaal kriskras door de markante militaire historie van onze stad.

Bram Kap fronttaal hellevoetsluis

Geschiedenis is belangrijk om fouten te voorkomen, zegt Bram Kap. “Als je niet weet waar je vandaan komt, weet je ook niet waar je naartoe moet.” Misschien wat cryptisch, maar duidelijk is dat we van de historie veel kunnen leren. We zitten in kazerne Haerlem en Bram Kap wijst regelmatig op de verlichte tekeningen aan de wand. Een chronologisch beeld van welke rol de wallen en de bunkers in Hellevoetsluis speelden, te beginnen in 1621 tot nu. Bram haalt allereerst herinneringen op aan de ‘Slag om Hellevoetsluis’ in 1813: “Napoleon was aan de macht en 1.500 Fransen probeerden in dat jaar de door hun bezette vesting te verdedigen. Uiteindelijk lukte het onder andere met de Engelsen om de Fransen te verjagen, met meerdere doden en gewonden tot gevolg. Hellevoetsluis stond vanaf die slag nog meer op de kaart als belangrijke te verdedigen plek.

“Van onze geschiedenis leren we iedere dag”

Verveling

Bram maakt een sprong in de tijd vooruit, naar de Eerste Wereldoorlog (1914 tot 1918), waarin Nederland een neutrale rol speelde. Bram: “En toch vreesden we te worden aangevallen en hielden we ruim een paar duizend soldaten op Voorne Putten alert op wat er mogelijk zou kunnen gebeuren.” Maar er gebeurde niets en de soldaten verveelden zich stierlijk. Het leidde zelfs een keer tot een zelfmoord. Ondanks alle pogingen om de soldaten te vermaken, hield de verveling aan. Daarbij hielp de voedselschaarste van die tijd ook niet.” Een jaar of 22 later ving de Tweede Wereldoorlog aan en de Duitsers toonden een bovengemiddelde interesse voor Hellevoetsluis. “Vanwege de ligging”, verduidelijkt Bram. “Op de strategische westkant van onze stad verjoegen de Duitsers de inwoners en braken hun huizen af om een betere vuurlinie te kunnen aanleggen. De inwoners moesten maar uitzoeken waar ze gingen wonen.”

Historie doorgeven

Even terug in het nu. Want op de vraag wat Bram op dit moment de meest bijzondere plek van de vesting vindt antwoordt hij zonder twijfel: De Saillant, een uitspringend deel van de vesting. “Op die plek heb je een prachtig uitzicht op het Haringvliet, de kustbatterij, de vuurtoren, de molen en de haven. Zeker bij mooi weer kom ik daar graag, zittend op het bankje. Nog los van de historische waarde van De Saillant, die vanwege de strategische ligging voldoende bescherming bood tegen alles wat de mensen toen bedreigde. Ik vind het belangrijk om die historie door te geven aan de jeugd. We ontvingen hier voor corona gelukkig soms schoolklassen en je merkt dan de interesse van de kinderen. Niet van allemaal natuurlijk, dat hoeft ook niet, maar een deel luistert ademloos naar de verhalen van onze vrijwilligersstichting Fronttaal.”

Rijksmonument

Tijdens de Koude Oorlog, die halverwege de jaren 50 reeds startte, kwam er in Hellevoetsluis ook luchtafweer. Vrijwilligers van het korps luchtwachtdienst die bij dreiging de laagvliegende vliegtuigen in de gaten hielden om die zo nodig te kunnen laten onderschepen. Bram: “Na de Tweede Wereldoorlog, zeg tussen 1945 en 1950, hielden mensen varkens in de voormalige Duitse bunkers. En vanwege de woningnood leefden er zelfs mensen in bunkers, die van minimale levensbehoeftes waren voorzien.” Duidelijk is: een gesprek met Bram Kap is luisteren naar een encyclopedie. In 1972 meldde hij zich aan bij Scouting en speelde hij op de wallen en de bunkers. Later groeide zijn interesse in wat zich daar allemaal heeft afgespeeld. Hij verdiepte zich erin en zo groeide zijn kennis. “Onze verdedigingswerken zijn nu militair erfgoed, een Rijksmonument. Maar ook een toeristische trekpleister met circa 3.000 bezoekers per jaar in onze kazerne, van waaruit we rondleidingen geven.”

www.fronttaal.info

Menu